ՀՐԱՊԱՐԱԿՆԵՐ ԵՎ ԱՅԳԻՆԵՐ
Գտնվում
է Ազատության պողոտայում։
Այգու
կառուցումը սկսվել է 1930-ական թվականների վերջին։ Հայրենական մեծ պատերազմից հետո
այն վերանվանվել է Հաղթանակի զբոսայգի, որտեղ պետք է հիմնադրվեր Հաղթանակի հուշահամալիրը։
Հաղթանակի
զբոսայգու հուշահամալիրը Իոսիֆ Ստալինի հուշարձանով բացվել է 1950 թ․։ Արձանի մոնումենտալ չափերի պատճառով երևանցիները
համալիրը, այգին և թաղամասն այսօր էլ «Մոնումենտ» են անվանում։
Գլխավոր
մուտքից լայն ծառուղին տանում է դեպի Հաղթանակի մոնումենտը, որի դիմացի հրապարակից
բացվում է քաղաքի համայնապատկերը։
Հաղթանակի
զբոսայգին, որի նախնական տարածքը 110 հա էր, իր տարատեսակ կարուսելներով, արհեստական
լճակով և խաղահրապարակներով միշտ եղել է երևանցիների, հատկապես երիտասարդների, հանգստի
ու ժամանցի սիրելի վայրերից մեկը։ Առաջին կարուսելն այգում տեղադրվել է 1955–1956 թթ․։
«Արևիկ»
լիճը կառուցվել է 1958–1961 թթ․։ Այն կրկնում է Սևանա լճի ուրվագիծը և ունի մինչև 8,5 մ խորություն։
Այստեղ կարելի էր և՛ լողանալ, և՛ նավակով շրջել։ Կառուցվել են նաև տաղավարներ և կառույցներ՝
ճարտարապետ Հովհաննես Հակոբյանի նախագծով։ Զբոսայգում 1967 թ․ տեղադրվել է առաջին պտտվող անիվը՝ երևանցիների
կողմից սիրված «Чертовое колесо»-ն, իսկ 1989 թ․՝ երկրորդը։
Զբոսայգու
տարածքում է գտնվում Ռաֆայել Իսրայելյանի նախագծով 1957 թ․ սպիտակ ֆելզիտի և Անիի օխրայագույն տուֆի համադրությամբ
կառուցված «Արագիլ» ռեստորանը, որն ավետաբեր թռչնի պես թառել է Քանաքեռի բարձունքներում։
Արագիլի քանդակի հեղինակը քարտաշ վարպետ և ոսկերիչ Հրաչ Ստեփանյանն է։ Այստեղ են նկարահանվել
հայկական «Ճանապարհ դեպի կրկես» կինոնկարի (1963) որոշ տեսարաններ։
1983–1985
թթ․ զբոսայգու
և հուշահամալիրի տարածքներում իրականացվել են վերակառուցման աշխատանքներ (ճարտարապետներ՝
Աշոտ Ալեքսանյան, Անահիտ Նավասարդյան)։ Կառուցվել է Հերոսների ծառուղին, վերակառուցվել
է նաև 1970 թ․ Ռաֆայել Իսրայելյանի նախագծով ստեղծված Անհայտ զինվորի գերեզմանը՝
հավերժական կրակով։
Զբոսայգու
գլխավոր մուտքը լուծված է հաղթակամարի տեսքով և ունի միմյանց չկրկնող հարթաքանդակներ։
Պողոտայի երկայնքով կառուցված արևմտյան պարսպապատը շարված է դարչնագույն տուֆից՝ շեղանկյունաձև
քարերով։ Այն կառուցվել է 1983 թ․՝ Ռաֆայել Իսրայելյանի նախագծով։
2011
թ․ զբոսայգում
իրականացվել են վերակառուցման աշխատանքներ։
