Հայաստանի ազգային պատկերասրահը հիմնադրվել է 1921 թվականին` Խորհրդային Հայաստանի կառավարության որոշմամբ, որպես Պետական թանգարանի հինգ բաժիններից մեկը` արվեստի բաժինը: Թանգարանի տնօրեն է նշանակվել Մարտիրոս Սարյանը: Որպես Հայաստանի առաջին պետական թանգարան այցելուների համար պաշտոնապես բացվել է 1921 թվականի օգոստոսի 14-ին:
Թուրք-պարսկական պատերազմների ժամանակ Երևանը 14 անգամ «ձեռքից ձեռք անցավ». Արևմտյան Հայաստանը անցավ Օսմանյան կայսրությանը, իսկ Արևելյան Հայաստանը մնաց Սեֆյան Պարսկաստանի պետության կազմում:
