ՀՈՒՇԱՐՁԱՆՆԵՐ
ՎԻՇԱՊԱՔԱՐ
Մ.թ.ա. III-II հազարամյակներ
Վիշապաքարը
1936 թ. հայտնաբերել է Ամբերդի հնագիտական արշավախումբը՝ Արագածում՝ Արխաշան գետի ձախ
ափին՝ Բյուրականից օդերևութաբանական կայան տանող ճանապարհի մոտ: 1967 թ. տեղափոխվել
է Երևան և ուղղահայաց դիրքով տեղադրվել ՀՀ ԳԱԱ Ֆիզիկայի ինստիտուտի Գիտնականների տան
մերձակա պուրակում:
Մոխրագույն
բազալտից ուղղանկյուն կոթող է (երկարություն՝ 5,06 մ): Լայնական երկու ճակատին պատկերված
է զոհաբերված ցլի կաշին (գլխով և առջևի ոտքերով), որից իջնում են ջրի շիթեր:
Ինքնատիպ,
միայն Հայկական լեռնաշխարհին բնորոշ և միակտոր բազալտից կերտված վիշապ կոչվող քարարձանները
տեղադրվել են բնական և արհեստական ջրավազանների ու աղբյուրների ակունքների մոտ՝ խորհրդանշելով
տարերքի անսանձ ուժերը, բնության զարթոնքը, պտղաբերությունն ու առատությունը: Վիշապակոթողներ
դրվել են նաև դամբարաններում։
Վիշապակոթողների
վաղագույն օրինակներն ունեն ձկան իրան, մեծ գլուխ, ռելիեֆ աչքեր, խռիկներ և լողակներ:
Քարի վրա հաճախ պատկերված են նաև զոհաբերված ցլի՝ ոճավորված եղջյուրներով գլուխը, մորթին:
Ցլերի բերանից ջրի շիթեր են հոսում, ինչը շեշտում է վիշապների առնչությունը ջրի պտղաբեր
ուժի հետ: Մինչ օրս հայտնաբերվել է մի քանի տասնյակ վիշապակոթող՝ Գեղամա լեռներում,
Սևանա լճի հյուսիսարևելյան ափին, Արագածի հարավային լանջին, Ջավախքում՝ Փարվանա լճի
ափին ու Խրամ գետի ավազանում, Սյունիքում և Հայկական լեռնաշխարհի այլ հատվածներում:
